Published by Nikodem Lewandowski
Stan umysłu to przestrzeń, w której zaczynamy zadawać pytania tam, gdzie inni stawiają kropkę.
Listen on Apple Podcasts42 min
Ktoś pyta Cię "czego właściwie chcesz od życia?" i czujesz pustkę. Albo zdobywasz cel, o którym marzyłeś - pracę, mieszkanie, związek - i po tygodniu czujesz to samo co przedtem. Znasz to? W tym odcinku Stan umysłu #18 tłumaczę, dlaczego nie wiesz, czego naprawdę chcesz - i dlaczego to nie jest Twoja słabość, tylko problem, którego większość ludzi nawet nie potrafi nazwać. Wyjdziemy od metafory statku: czy przez swoje życie płyniesz świadomie obranym kursem, czy tylko dryfujesz tam, gdzie pcha Cię wiatr? Okazuje się, że pytanie "czego chcę" jest źle postawione - bo nie da się tego po prostu wiedzieć, zaglądając w siebie. To problem epistemiczny, nie kwestia motywacji. Z tego odcinka dowiesz się: ▸ Dlaczego introspekcja zawodzi, gdy pytasz sam siebie, czego chcesz ▸ Skąd naprawdę biorą się Twoje pragnienia - i ile z nich w ogóle jest Twoich ▸ Co psychologia (porównania społeczne, adaptacja hedoniczna) mówi o tym, czemu zdobyty cel rozczarowuje ▸ Dlaczego Arystoteles zamieniłby pytanie "czego chcę" na "jak osiągnąć szczęście" ▸ Co mówi jedna z najlepiej przebadanych teorii dobrostanu - teoria autodeterminacji Deciego i Ryana ▸ Dlaczego sensem jest ciągłe wzrastanie, a nie dobiegnięcie do mety Zamiast "znajdź swoją pasję" - coś znacznie uczciwszego: przestań szukać odpowiedzi w głowie, zacznij działać, a kurs wyklaruje się w drodze. Jak mówił Arystoteles - nie pytaj, kim jest człowiek prawy. Bądź nim. Całość prowadzi zawodowy filozof, Nikodem Lewandowski. Chapters: 0:00 Intro 1:57 Jak wiedzieć czego chcesz? 10:46 Jak wyznaczać kurs? 25:58 Jak osiągać szczęście? 36:59 Co z tym zrobić? ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva Discord: 🔵 https://discord.gg/UaNy3WA7B7 "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #filozofia #samorozwój #psychologia #stanumysłu
38 min
Znajomi z pracy to nie przyjaciele, starzy kumple się rozjechali, a nowych jakoś nie da się zawiązać. To nie twoja wina, że nie masz przyjaciół, w dużej mierze jest to wynik problemu społecznego. Odsetek ludzi bez ani jednego bliskiego przyjaciela wzrósł czterokrotnie od 1990 roku. Czas spędzany z przyjaciółmi spadł z 6,5 do czterech godzin tygodniowo. Nastolatki socjalizują się dziś jedną trzecią tego, co ich rówieśnicy 20 lat temu. Rozkładam ten problem na czynniki pierwsze, sięgając po trzy klucze: ▸ Trzy typy przyjaźni Arystotelesa - i dlaczego dorosłość produkuje tylko te najpłytsze ▸ Koncept "trzeciego miejsca" Raya Oldenburga - jak zniknęły przestrzenie, w których rodziły się przyjaźnie ▸ "Bowling Alone" Roberta Putnama - jak utrata wspólnych celów rozmontowała naszą zdolność do bliskości Całość prowadzi zawodowy filozof, Nikodem Lewandowski. Chapters: 0:00 Intro 1:42 Kryzys przyjaźni 12:09 Przyjaźń wdłg. Arystotelesa 22:53 Erozja trzecich przestrzeni 26:58 Wspólny cel łączy ludzi 30:47 Media "społecznościowe"? 34:28 Co zrobić? ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva Discord: 🔵 https://discord.gg/UaNy3WA7B7 "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #krytycznemyślenie #przyjaźń #przyjaciel
32 min
Podróże kształcą i rozwijają. Tak przynajmniej zwykło się mawiać. Jednak czy każdy nasz wyjazd wypoczynkowy nosi znamiona podróży? Jaka podróż jest w stanie nas zmienić, a jaka jest tylko ucieczką od tego, co tak naprawdę jest dla nas istotne, a co tymczasowo nas przerasta? W tych rozmyślaniach towarzyszy nam cytat z Seneki: „animum debes mutare, non caelum", masz zmienić duszę, nie niebo. Całość prowadzi zawodowy filozof, Nikodem Lewandowski. Chapters: 0:00 Intro 1:33 Urlop, wczasy, podróż 11:41 Podróż bez odkrywania? 21:33 Podróż jako poznanie siebie 29:59 To tylko zmiana "baniek"? ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva Discord: 🔵 https://discord.gg/UaNy3WA7B7 "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #krytycznemyślenie
50 min
Stoicyzm to filozofia, którą tworzyli zarówno dręczony niewolnik, jak i rzymski cesarz. Dzisiaj trwa moda na popstoicyzm - jednak często taki stoicyzm pozostaje niezrozumiały dla osób, które go głoszą. W tym odcinku pomówimy o tym, czym stoicyzm jest dzisiaj, czym jest naprawdę, jak powstał i jak ty możesz go praktykować. Prowadzi zawodowy filozof, Nikodem Lewandowski. Chapters: 0:00 Intro 1:22 Stoicyzm 5:28 Pop i bro stoicyzm 9:07 Czym nie jest stoicyzm 16:16 Czym jest stoicyzm 32:25 Kluczowe pojęcia stoicyzmu 45:23 Jak zostać stoikiem ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva Discord: 🔵 https://discord.gg/UaNy3WA7B7 "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #krytycznemyślenie #stoicyzm #filozofia
38 min
Bądź lepszą wersją siebie! Ale co to w ogóle znaczy? Biznes samorozwojowy ma na to wiele odpowiedzi, każda dobrana dokładnie tak, aby móc Ci coś sprzedać: książkę, kurs przemiany, coaching itd. W tym odcinku bierzemy na warsztat pytania, czym samorozwój jest, jaką wypaczoną wizję samorozwoju wciskają Ci internetowi guru oraz skąd się bierze potrzeba rozwoju i jak rozpoznać odpowiedni kierunek. Cały namysł prowadzi zawodowy filozof, doktorant i ekspert od krytycznego myślenia, Nikodem Lewandowski. Chapters: 0:00 Intro 1:49 Samorozwój 7:09 Samopomocówki 13:12 Fałszywi guru 21:20 Rozwój czy ucieczka? 26:04 Cel rozwoju 32:36 Czyli jak...? ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva Discord: 🔵 https://discord.gg/UaNy3WA7B7 "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #krytycznemyślenie #podcast #samorozwój
35 min
Dyskurs, który możemy obserwować, traktujący o wielkiej strategii, strategii czy racji stanu, w swoim założeniu bazuje na obowiązku dbania o interes państwa. Na czym jednak obowiązek ten ma bazować? Czy jest to wymóg moralny? Dlaczego ludzie czują potrzebę troszczenia się o państwo, a kiedy czują, że państwo jest ich wrogiem? U podstaw tego stoi opozycja kolektywizmu oraz indywidualizmu. Chapters: 0:00 Intro 1:25 Obowiązek obrony? 10:11 Troska o Państwo 16:33 Moralny obowiązek? 19:27 Indywidualizm vs. kolektywizm 32:38 Jaka wartość? ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva Discord: 🔵 https://discord.gg/UaNy3WA7B7 "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #krytycznemyślenie #podcast
41 min
Na pracę poświęcamy dużą część naszego życia i niemniej energii oraz uwagi. Tymczasem wielu postrzega pracę jako przykry obowiązek umożliwiający przetrwanie, inni integralną część ich życia, praca dla nich nierzadko jest pasją. Problem zaczyna się, gdy sfera której nie uważamy za najważniejszą zaczyna przeciekać do tego co nazywamy właściwym życiem. ------------- Chapters: 0:00 Intro 1:30 Work-life balance 13:37 Czym była praca 23:31 A jeśli praca to powołanie? 27:12 Czym jest spełnianie się w pracy? 31:54 Pasja czy przekleństwo? 36:04 Jak wybierać? ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva Discord: 🔵 https://discord.gg/UaNy3WA7B7 "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #krytycznemyślenie #podcast
38 min
Albert Camus uważał, że istnieje tylko jedno naprawdę poważne pytanie filozoficzne: czy warto żyć dalej, skoro życie nie ma obiektywnego sensu. Jego odpowiedź - mit Syzyfa, absurd i bunt - to jeden z najciekawszych systemów filozoficznych XX wieku. I co ważne: nie jest to filozofia rozpaczy. Jest to filozofia świadomego, dorosłego istnienia. Z tego odcinka dowiesz się: ▸ Czym jest absurd w sensie filozoficznym (i dlaczego to coś zupełnie innego niż potoczne "to bez sensu") ▸ Jakie są trzy możliwe odpowiedzi na absurd i dlaczego Camus odrzucił dwie z nich ▸ Co naprawdę znaczy "trzeba sobie wyobrazić Syzyfa szczęśliwego" - poza popkulturą i memami ▸ Jak żyć świadomie, kiedy wiesz, że Twoja codzienność jest kopiuj-wklej - i czemu to nie jest powód do rezygnacji ------------- Chapters: 0:00 Intro 1:48 Absurd i absurdyzm 9:29 Absurd u Alberta Camus 20:42 Mit o Syzyfie 29:02 Konsekwencje Absurdyzmu 34:44 Pytania do Ciebie ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #krytycznemyślenie #filozofia #podcast #absurdyzm #sensżycia
33 min
Pytanie "po co żyję?" wraca w piątkowe wieczory, niedzielne popołudnia, nocą gdy nie możesz zasnąć. Większość ludzi powie Ci, że to brak wdzięczności, kryzys ćwierćwiecza albo że "potrzebujesz terapii". Ja Ci powiem coś innego. To pytanie jest źle zadane — i dlatego nie znajdziesz odpowiedzi, nawet jeśli będziesz szukał całe życie. W tym odcinku Stan umysłu pokazuję: ✓ dlaczego pytanie o "sens życia" pojawiło się dopiero 200 lat temu ✓ co naprawdę robi filozofia (i czemu nie odpowiada na to pytanie) To nie jest motywacyjny odcinek. To nie jest "znajdź swoją pasję". To jest filozofia w wersji, której nie uczą w szkole — narzędzie samoobrony przed cudzymi odpowiedziami na Twoje pytania. ------------- Chapters: 0:00 Intro 2:02 Przeżycie trwogi egzystencjalnej 11:01 Geneza problemu sensu życia 14:48 Dwa sensy 24:30 Egzsytencjaliści 32:36 Odpowiedź egzystencjalistów ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #krytycznemyślenie #sensżycia #filozofia #podcast
33 min
Po co ufać nauce, skoro tylekroć się myliła? Po co słuchać "niezależnych ekspertów", skoro większość z nich coś sprzedaje? W tym odcinku Stanu Umysłu pokazuję - co jest dla nas najbardziej racjonalne. Konsensus naukowy nie jest dowodem prawdy. Margaryny i tłuszcze trans, lobotomia, kryzys opioidowy, helicobacter pylori — historia nauki to ciąg konsensusów, które okazały się katastrofą. Ale "niezależny ekspert" z YouTube'a atakujący mainstream zwykle jest jeszcze gorszą opcją: jego niezależność to marka, a nie cnota epistemiczna. W tym odcinku rozjeżdżam obie strony i pokazuję narzędzie filozofa nauki. Chapters: 0:00 Intro 1:45 Jak wybieramy komu zaufać? 10:38 Nauka vs. Pseudonauka 21:21 Dlaczego "niezależny ekspert" jest atrakcyjny? 26:01 Co jest racjonalne? ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #krytycznemyślenie #nauka
36 min
Coachowie biznesu w Polsce zarabiają miliony na 5 mechanizmach, które wyłączają Twój zdrowy rozsądek. Rozkładam je na czynniki pierwsze. W tym filmie pokazuję jak rozpoznać szarlatana coachingu w 5 minut — zanim wpłacisz 10, 20 albo 30 tysięcy złotych za "kurs, który zmieni Ci życie". Każdy mechanizm to konkretna technika manipulacji, której używają polscy "mentorzy biznesu", coachowie sukcesu i guru rozwoju osobistego. Oparte na filozofii nauki, błędach poznawczych i ekonomii behawioralnej — bez teorii, na realnych przykładach. Po tym filmie: ✓ rozpoznasz fałszywy autorytet w 30 sekund ✓ zadasz 3 pytania, które obnażają każdego szarlatana ✓ przestaniesz dawać się robić w bambuko na webinarach Chapters: 0:00 Intro 1:56 Coachowie to szarlatani? 11:40 1. Fałszywy autorytet 17:01 2. Błąd przeżywalności 22:17 3. Abstrakcyjne obietnice 27:27 4. Dowód społeczny 30:23 5. FOMO 32:57 Jak się obronić? ------------- ❤️ WSPIERAJ NAS NA PATRONITE 👉 https://patronite.pl/ratio-viva 📱WPŁATY JEDNORAZOWE 👉 https://suppi.pl/ratio-viva ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #coachingbiznesu #krytycznemyślenie #manipulacja #ratioviva #stanumysłu
35 min
Dlaczego nie potrafisz podjąć decyzji? (Paradoks Wyboru i Zmęczenie Decyzyjne) 🤯 Przebodźcowanie opcjami nas wykańcza, a strach przed podjęciem "złej" decyzji paraliżuje nasze działania. W tym odcinku bierzemy pod lupę psychologię podejmowania decyzji. Omawiamy słynny Paradoks Wyboru (Barry Schwartz), sprawdzamy, dlaczego ewolucyjnie Twój mózg nie jest przystosowany do wybierania spośród 30 rodzajów chleba. ------------- Chapters: 0:00 Intro 1:32 Podejmowanie decyzji 11:03 Paradoks wyboru 19:11 Jak podjąć "dobrą" decyzję? 27:26 Narzędzia dla Ciebie 34:08 Wnioski ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #samorozwój
34 min
W tym odcinku bierzemy na warsztat fenomen relacji opartych wyłącznie na wiadomościach. Zadamy pytanie czy są to relacje parasocjalne. Z perspektywy filozofii sprawdzimy, czy po drugiej stronie ekranu wciąż jest prawdziwy człowiek, czy już tylko nasze idealne wyobrażenie o nim. Porozmawiamy o tym, dlaczego Messenger stał się dla nas bezpieczną kryjówką i jak odróżnić prawdziwą bliskość od cyfrowego złudzenia. ------------- Chapters: 0:00 Intro 1:19 Textationship 13:31 Relacje parasocjalne 25:46 Relacje hiperpersonalne 31:09 Co z tym zrobić? ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva "Stan umysłu" jest też dostępny na Spotify i Apple Podcasts: 🔵 https://open.spotify.com/show/2I09oSvjDqdHCXgTnfx6pD 🔵 https://podcasts.apple.com/us/podcast/ratio-viva-stan-umys%C5%82u/id1884904027 ------------- #stanumysłu #samorozwój
27 min
Dlaczego samotność i nagłe poczucie pustki uderzają najmocniej, gdy nie masz komu opowiedzieć o swoim dniu? To nie jest potrzeba atencji, uzależnienie od telefonu ani narcyzm. Psychologia tłumaczy ten brak sensu jako lęk przed nicością. Zobacz, dlaczego ewolucyjnie potrzebujemy "świadka" naszego życia, skąd bierze się to dziwne uczucie i dlaczego w erze social mediów czujemy się jeszcze bardziej samotni. W piątym odcinku podcastu "Stan Umysłu" udowadniam, że to, co czujesz w pustym mieszkaniu, to głęboki, ewolucyjny mechanizm. Bierzemy pod lupę zjawisko "pragnienia świadka". Dowiesz się, dlaczego z perspektywy psychologii egzystencjalnej bez drugiego człowieka nasz mózg zaczyna wariować. Wyjaśniam, dlaczego tak naprawdę łączymy się w pary (to nie tylko biologia, to psychologiczny kontrakt na bycie widzialnym) i jak pułapka cyfrowego świata karmi nas pustymi kaloriami, nie zaspokajając naszej najgłębszej potrzeby Wspólnej Rzeczywistości. Rozdziały: 0:00 Intro 1:43 Pragnienie świadka 7:07 Lęk przed byciem zapomnianym 18:22 Potrzeba wspólnej rzeczywistości 21:42 Świadkowie z drugiej strony ekranu ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva ------------- #stanumysłu #psychologia #samotność
37 min
Wychowano nas na disnejowskich bajkach, w których drugą połówkę po prostu się "znajduje". Prawda jest jednak znacznie bardziej brutalna: w XXI wieku aplikacje randkowe zamieniły nas w towary na wirtualnej półce. Skrolujemy twarze jak asortyment w supermarkecie i dziwimy się, że cierpimy na chroniczną samotność. W czwartym odcinku podcastu "Stan Umysłu" bezlitośnie rozbijamy romantyczne mity. Bierzemy pod lupę zjawisko utowarowienia relacji, logikę Tindera ("wyszukaj, kup, wyrzuć") i konsumpcyjne podejście do drugiego człowieka. Zastanowimy się, dlaczego wybieramy partnerów jak nowy sprzęt AGD, jak paradoks nieskończonego wyboru niszczy naszą zdolność do zaangażowania i dlaczego prawdziwej miłości nigdy nie "znajdziesz" – bo miłość się tworzy. Rozdziały: 0:00 Intro 1:06 Czym jest utowarowienie relacji? 10:51 Epidemia samotności 13:28 Tinder i produkty 24:14 Paradoks wyboru 33:01 Co z tego wynika? ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva ------------- #stanumysłu #psychologia #relacje #tinder
41 min
Jeśli kiedykolwiek w internetowej dyskusji zarzuciłeś komuś, że jest ofiarą Efektu Dunninga-Krugera... najprawdopodobniej sam wpadłeś w jego pułapkę. Internet wmówił nam, że słynna "Góra Głupoty" to naukowy fakt, a ignoranci zawsze są pewni siebie. Prawda jest jednak znacznie bardziej mroczna i dotyczy również Ciebie. W trzecim odcinku podcastu "Stan Umysłu" bierzemy pod lupę jedno z najczęściej cytowanych (i najgorzej rozumianych) zjawisk w psychologii. Rozkładamy na czynniki pierwsze oryginalne badania z 1999 roku i brutalnie zderzamy je z matematyką. Dowiesz się, dlaczego słynny wykres to w dużej mierze statystyczna iluzja, jak pop-psychologia stworzyła z niego broń do obrażania innych, i dlaczego to właśnie Twoja inteligencja może całkowicie oślepiać Cię na Twoją własną niewiedzę. Opowiemy też o lekarzach, którzy nie wiedzą, że popełniają błędy, oraz o pułapce, w którą wpadają sami eksperci. Rozdziały: 0:00 Intro 1:13 Efekt Dunninga-Krugera 18:59 Inne ekseprymenty potwierdzające DK 25:17 Badanie przeciw DK 33:28 Omówienie całości badań 35:33 Efekt DK w popkulturze 36:58 Istnieje czy nie? ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva ------------- Źródła: (oryginalny artykuł DK) Kruger J, Dunning D. Unskilled and unaware of it: how difficulties in recognizing one's own incompetence lead to inflated self-assessments. J Pers Soc Psychol. 1999;77(6):1121–1134. (efekt DK w kształceniu medycznym) Rahmani M. Medical Trainees and the Dunning-Kruger Effect. J Grad Med Educ. 2020 Oct;12(5):532-534. (prewalencja u studentów medycyny) Knof H, Berndt M, Shiozawa T. Prevalence of Dunning-Kruger effect in first semester medical students. BMC Med Educ. 2024 Oct 24;24(1):1210. (efekt DK w transformacji cyfrowej i AI) From Hype to Humility: What the Dunning-Kruger Effect Teaches Us About Digital Transformation. BizTech Magazine. 2026. ("lepszy niż inni" wyjaśnia DK) Krueger, Joachim & Oakes Mueller, Ross. (2002). Unskilled, Unaware, or Both? Journal of Personality and Social Psychology. 82. 180-188. (replikacja efektów Kruger'a) Korbmacher M, Kwan C, Feldman G. Both better and worse than others depending on difficulty. Judgment and Decision Making. 2022;17(2):449-486. (statystyczne wyjaśnienie - artefakt regresji) Magnus JR and Peresetsky AA (2022) A Statistical Explanation of the Dunning–Kruger Effect. Front. Psychol. 13:840180. (racjonalny model bayesowski) Jansen RA, Rafferty AN, Griffiths TL. A rational model of the Dunning-Kruger effect supports insensitivity to evidence in low performers. Nat Hum Behav. 2021;5(6):756-763. ------------- #stanumysłu #psychologia #dunningkruger
35 min
Jest 23:30. Padasz ze zmęczenia, jutro rano musisz wstać do pracy, ale zamiast zamknąć oczy... bez celu scrollujesz telefon. Zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego z własnej woli niszczysz swój odpoczynek? Zjawisko "Revenge Bedtime Procrastination" (odwetowe unikanie snu) to nie jest zwykłe lenistwo czy uzależnienie od social mediów. To desperacki, nocny bunt Twojego przebodźcowanego mózgu, który walczy o resztki wolności w świecie kultu pracy i ciągłej presji. W drugim odcinku podcastu "Stan Umysłu" zadajemy trudne pytania o to, jak system i kultura produktywności kradną nasz czas w ciągu dnia, zmuszając nas do kradzieży własnego snu w nocy. Rozdziały: 0:00 Intro 1:24 Czym jest odwetowe odkładanie snu? 6:10 Pochodzenie terminu 16:57 Źródła - Wyczerpanie poznawcze 21:06 Źródła - SDT 24:34 Źródła - Skrolowanie 26:03 Źródła - Śpimy coraz gorzej 27:08 Źródła - Społ. zmęczenia 30:00 Co zrobić? ------------- Moje platformy społecznościowe: 🔵 https://linktr.ee/ratio.viva ------------- Źródła: (konsekwencje braku snu) Alhola P, Polo-Kantola P. Sleep deprivation: Impact on cognitive performance. Neuropsychiatr Dis Treat. 2007;3(5):553-67. (opis prokrastynacji snu) Kroese FM, De Ridder DTD, Evers C and Adriaanse MA (2014) Bedtime procrastination: introducing a new area of procrastination. Front. Psychol. 5:611. (światło niebieskie pogarsza sen) Chang AM, Aeschbach D, Duffy JF, Czeisler CA. Evening use of light-emitting eReaders negatively affects sleep, circadian timing, and next-morning alertness. Proc Natl Acad Sci U S A. 2015;112(4):1232-1237. (czerwone okularki nie działają) Singh S, Keller PR, Busija L, et al. Blue-light filtering spectacle lenses for visual performance, sleep, and macular health in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2023;8(8):CD013244. (wyczerpanie poznawcze) Baumeister, R. F., & Tierney, J. (2011). Siła woli. Odkrywamy na nowo to, co w człowieku najpotężniejsze. Wydawnictwo Media Rodzina. (konsekwencje niezaspokojenia potrzeb SDT) Ryan, Richard & Deci, Edward. (2000). Self-Determination Theory and the Facilitation of Intrinsic Motivation, Social Development, and Well-Being. American Psychologist. 55. 68-78. ("Behave" - dopamina) Sapolsky, R. M. (2017). Zachowuj się. Jak biologia wydobywa z nas to, co najgorsze, i to, co najlepsze. Wydawnictwo Media Rodzina. (telefon to superstymulant) Nicklas Brendborg, (Super)stymulowani. Jak nauka i przemysł manipulują naszymi instynktami, Copernicus Center Press, 2025. (śpimy coraz gorzej) Jahrami HA, Alhaj OA, Humood AM, et al. Sleep disturbances during the COVID-19 pandemic: A systematic review, meta-analysis, and meta-regression. Sleep Med Rev. 2022;62:101591. (społ. zmęczenia) Byung-Chul Han (2022). Społeczeństwo zmęczenia i inne eseje. Wydawnictwo Krytyki Politycznej. (Marek Aureliusz) Marek Aureliusz, Rozmyślania. (journaling jako rytuał zamknięcia) Scullin MK, Krueger ML, Ballard HK, Pruett N, Bliwise DL. The effects of bedtime writing on difficulty falling asleep: A polysomnographic study comparing to-do lists and completed activity lists. J Exp Psychol Gen. 2018 Jan;147(1):139-146. (nie opłaca się myśleć negatywnie) Sirois, F. M. (2014). Procrastination and stress: Exploring the role of self-compassion. Self and Identity, 13(2), 128–145. ------------- #stanumysłu #samorozwój
29 min
Czy czujesz, że mimo odhaczania kolejnych zadań z listy, w środku czujesz coraz większą pustkę? W pierwszym odcinku podcastu "Stan Umysłu" rozkładam na czynniki pierwsze zjawisko toksycznej produktywności. Zaczęło się od optymalizacji procesów, a skończyło na nowej religii – kulcie "zapierdolu". Dlaczego daliśmy się przekonać, że nasza wartość zależy wyłącznie od liczby dowiezionych tasków? W tym odcinku łączę definicje ekonomiczne z błędami poznawczymi i piękną lekcją płynącą z literatury sci-fi ("Psalm dla zbudowanych w dziczy"). W tym odcinku usłyszysz: 👉 Czym różni się zdrowa wydajność od redukowania siebie do roli maszyny?👉 Błąd przeżywalności i Prawo Goodharta – jak pułapki umysłu wpychają nas w wypalenie.👉 Paradoks robota: Dlaczego maszyny marzą o mchu, a ludzie o byciu procesorami?👉 Stoickie antidotum na współczesny pęd. Zostań do końca, by poznać "radykalny odpoczynek" – jedyną przestrzeń, w której Twój mózg może odzyskać zdolność krytycznego myślenia.