NRC Onbehaarde Apen

Recent episodes

1. Europa brandt: bieden drones, satellieten en andere nieuwe technologie hoop?

   Jul 29, 202616 min

   Met enorme natuurbranden in Frankrijk, Spanje en Portugal staat Europa voor een nieuwe uitdaging: hoe temmen we zo snel mogelijk al dat vuur? Bedrijven en wetenschappers zetten volop in op nieuwe blustechnologie, van blusdrones tot doofbommetjes. Peter van der Ploeg dook in de wereld van deze hightech innovaties en vroeg zich af: welke gadgets maken bij het blussen écht het verschil? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatie: Karlijn Saris Gast: Peter van der Ploeg Redactie en montage: Rosa van Toledo Productie: Rhea Stroink Illustratie: Lois Konijn Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

2. Hoe fiets je een bergetappe als het eigenlijk te heet is?

   Jul 22, 202619 min

   Van zinderende Tour-etappes tot hardlopen in de middagzon: sporten in de hitte dwingt ons lichaam te kiezen tussen presteren en afkoelen. Karlijn Saris onderzocht hoe het lichaam met de hitte omgaat en vroeg zich af: kunnen we nog wel sporten in deze bloedhete zomers? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatie: Peter van der Ploeg Gast: Karlijn Saris Redactie en montage: Rosa van Toledo Productie: Rhea Stroink Foto: Gonzalo Fuentes/ Reuters Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

3. Spelen met vuur: de motor van de beschaving?

   Jul 15, 202616 min

   Van Prometheus tot zomerbarbecue – vuur is al eeuwenlang verbonden met het menselijk verlangen naar macht, vooruitgang en overleving. Hendrik Spiering kijkt terug naar het allereerste vonkje en hij zocht uit: heeft het vuur de menselijke beschaving veroorzaakt, of was het andersom? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Karlijn Saris Gast: Hendrik Spiering Redactie: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

4. Koning Alfonso de Wijze was dé cultuurbrenger van de middeleeuwen (en executeerde zijn broer)

   Jul 8, 202651 min

   Hij zorgde voor één van de eerste echte nationale wetboeken in de middeleeuwen. Hij maakte een dik spellenboek waar vandaag nog wordt mee gespeeld. Hij zong, hij tekende én schreef in de volkstaal. Koning Alfonso de X van Castilië gold als dé cultuurbrenger van de middeleeuwen en werd niet voor niets De Wijze genoemd. Toch eindigde zijn leven tragisch en chaotisch. Na een felle machtsstrijd werd hij door zijn eigen zoon van de troon gestoten en vleugellam gemaakt. Wie was Koning Alfonso? Hoe kon hij zo hoog vliegen, maar ook zo diep vallen? En hoe komt zijn portret in het Capitool? Het muziekfragment dat aan het begin van de aflevering wordt ingezet is: Cantiga 235 - Medieval Iberian Song van Farya Faraji & World Musicians. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

5. Hoe zag verzet eruit in koloniaal Suriname?

   Jul 1, 202656 min

   De koloniale geschiedenis van Suriname werd lang vooral verteld vanuit het perspectief van koloniale macht. Maar nieuw historisch onderzoek en digitalisering van archieven laten een completer verhaal zien. Niet alleen een geschiedenis van onderdrukking, maar ook een van voortdurend verzet. Inheemsen verdedigden zich, slaafgemaakten vluchtten van de plantages en bouwden dorpen diep in de binnenlanden. Hoe zag verzet eruit in een systeem dat erop was gericht om je te breken? En hoe heeft dat het beeld van de Surinaamse geschiedenis veranderd? Shownotes: In deze aflevering worden de volgende boeken genoemd: Wolter van Hoëvell, Slaven en vrijen onder de Nederlandse wet , oorspronkelijk 1854, vijfde editie 2020. Anton de Kom, Wij slaven van Suriname , oorspronkelijk 1934. Leendert van der Valk, Vergeten plekken, vergeten mensen. Een atlas van het Nederlands slavernijverleden , 2026. Hans Buddingh', De geschiedenis van Suriname , achtste herziene editie 2021. Tessa Leuwsha, Boni, in het spoor van de Surinaamse vrijheidsstrijder , 2025. Presentatie: Gemma Venhuizen Gasten: Nina Jurna, Hans Buddingh Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

6. Robbert Dijkgraaf legt quantum uit en we begrijpen er nu nog minder van

   Jun 24, 202657 min

   Robbert Dijkgraaf is natuurkundige, ex-minister, krijgt af en toe regisseur Christopher Nolan op bezoek om over films te praten én weet alles over quantummechanica. Wij mogen hem een uur lang alles vragen over het vakgebied dat ons hele bestaan probeert te verklaren en het tegelijk nog onbegrijpelijker maakt dan het al was. Hoe werken die allerkleinste deeltjes nu precies? Wat moeten we er eigenlijk mee? En hoe gaat het nu met die veelbelovende quantumcomputer? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen & Peter van der Ploeg Gast: Robbert Dijkgraaf Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Merlijn Doomernik Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

7. Van Mozart tot Bob Dylan, wordt muziek echt steeds simpeler?

   Jun 17, 202640 min

   Is de muziek van vroeger echt beter dan die van nu? In ieder geval is die eenvoudiger geworden, zeggen recente studies. Data-analisten onderzochten duizenden liedjes uit de afgelopen eeuwen en ontdekten dat de complexiteit in de melodie afneemt. Is muziek daarmee slechter geworden? Hoe meet je dat? En waarom zou je dat eigenlijk doen? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl De muziek die in deze aflevering te horen is: 'Grace' - Jeff Buckley 'Feel good Inc.' - Gorrilaz, De la Soul 'What is it about men. Live at North Sea Jazz Festival' - Amy Winehouse 'Altijd is Kortjakje ziek' - Loulou en Lou 'Komm, süsser Tod BWV478' - Johann Sebastian Bach door Leopold Stokowski Meer informatie: https://www.nrc.nl/nieuws/2026/05/22/wetenschappelijk-aantonen-dat-muziek-vroeger-beter-was-kan-dat-a4927240 Host: Karlijn Saris Gasten: Berend Nieuwhof en Peter van der Ploeg Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Getty Images Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

8. Australië is in oorlog met de konijnen

   Jun 10, 202640 min

   Konijnen: ze zijn schattig, zacht en onschuldig. Toch voert Australië al bijna 170 jaar een felle oorlog tegen deze exoot. Miljoenen konijnen werden vergiftigd, afgeschoten en besmet met virussen. Zonder succes: de dieren vermenigvuldigen zich sneller dan het land ze kan bestrijden. Ze vreten natuur kaal, bedreigen inheemse soorten en ontregelen complete ecosystemen. En dat allemaal omdat een Britse kolonist in 1859 een paar konijnen uit Engeland liet overkomen voor de jacht, uit heimwee naar zijn thuisland. Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Meike Wijers en Sander Voormolen Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

9. Hoe de wereld de grip op ebola kwijtraakte

   Jun 3, 202631 min

   Ebola is terug. En de bestrijding van dit dodelijke virus staat of valt met het op tijd opsporen van besmettingen. Maar juist dat gaat mis bij de huidige uitbraak in de Democratische Republiek Congo, in een gebied dat al geteisterd wordt door conflicten en humantitaire rampen. Het zicht op het virus is kwijt en de Wereldgezondheidsorganisatie heeft de internationale noodtoestand uitgeroepen. Waarom is deze uitbraak zo moeilijk onder controle te krijgen? Presentatie: Gemma Venhuizen Gast: Karlijn Saris Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

10. De hoop op schone lucht is terug: groene waterstof komt eraan

    May 27, 202645 min

    Vliegen zonder kerosine. Een staalfabriek zonder kolen. Waterstof is dé belofte van een CO2-vrije toekomst. Maar de praktijk bleek de afgelopen jaren weerbarstig. Projecten liepen vast, bedrijven wachtten op elkaar en de stemming werd steeds somberder. Maar er gloort hoop. In Rotterdam staan twee waterstoffabrieken in de steigers, en er zijn inmiddels leidingen en opslaglocaties in aanbouw. Breekt het waterstoftijdperk dan nu eindelijk aan? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Karlijn Saris Gasten: Laura Bergshoef en Laura Wismans Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

11. Hoe een geheimzinnige Israëlische start-up de zon wil dimmen

    May 20, 202647 min

    De zon wat 'zachter' zetten: is het sciencefiction of serieuze klimaattechnologie? Met minuscule, reflecterende stofdeeltjes in de lucht wil de Israëlisch-Amerikaanse start-up Stardust een deel van het zonlicht terug de ruimte in kaatsen - om zo de opwarming van de aarde af te remmen. Hoe serieus moeten we dit controversiële plan nemen? Wie beslist over de lucht boven ons hoofd? En hoe problematisch is het dat juist een privaat bedrijf hierin het voortouw neemt? Presentatie: Gemma Venhuizen Gasten: Laura Wismans, Felix Voogt Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

12. Hantavirus: wat gebeurde er precies op dat schip en wat nu?

    May 13, 202643 min

    3 doden en minstens 10 besmettingen: de uitbraak van het dodelijke Hantavirus op het Nederlands cruiseschip Hondius heeft de wereld opgeschrikt. Inmiddels zijn alle passagiers van de cruise geëvacueerd en geïsoleerd. Maar is daarmee de kous af? Hoe zit het met de plekken waar de passagiers destijds van boord zijn gegaan? Wat weten we precies over de besmettingsgraad? Wat kunnen we de komende weken nog verwachten? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Karlijn Saris en Jorit Verkerk Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

13. Van optimisme naar activisme: de evolutie van Sir David Attenborough

    May 6, 202642 min

    Deze week wordt hij 100 jaar, de wereldberoemde bioloog en televisiemaker met die nóg beroemdere stem: Sir David Attenborough. Om dat te vieren, blikken we terug op zijn leven en carrière. Hoe beïnvloedde Attenborough de natuurfilm? Hoe veranderde hij van rasoptimist naar klimaatactivist? En had hij altijd al die betoverende stem? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Karlijn Saris Gasten: Gemma Venhuizen en Marcel Haenen Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

14. Hoe satellieten stilletjes de ruimte veroveren

    Apr 29, 202637 min

    Boven ons hoofd razen meer dan 10.000 satellieten rond de aarde, en het worden er steeds meer. Ze helpen ons met navigeren, internet, communicatie en leggen vast wat er op de grond gebeurt. Maar satellieten zijn ook steeds meer een machtsfactor geworden in oorlogen, geopolitiek en de strijd om informatie. Wie bepaalt wat zichtbaar is - en wat niet? En wat betekent het dat steeds meer van die macht in handen komt van een paar landen en bedrijven? Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Hanneke Chin-A-Fo, Bruno van Wayenburg Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

15. Moeten we de Noordpool straks de Zuidpool noemen?

    Apr 22, 202633 min

    Het beschermt ons tegen schadelijke straling vanuit de ruimte en zorgt ervoor dat de naald van ons kompas altijd naar het noorden wijst: het aardmagnetisch veld maakt leven op aarde mogelijk en helpt ons navigeren. Maar boven de Zuid-Atlantische Oceaan, vlak voor de kust van Brazilië, zit een opvallende verzwakking in dit veld. Wat veroorzaakt dit gat? En wat betekent zo’n zwakke plek voor de aarde en voor onze technologie? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Marit Verbeek en Berend Nieuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

16. 72 jaar Amerikaanse bemoeienis in het Midden-Oosten

    Apr 15, 202653 min

    President Trump had het nog zo beloofd: geen nieuwe oorlogen. Toch ontketende hij een nieuwe bombardementencampagne in Iran. Een volgende stap in een lange geschiedenis van Amerikaanse interventies in het Midden-Oosten. Vaak onder het vaandel van mensenrechten en democratie, maar altijd wegen op de achtergrond ook economische en geopolitieke belangen mee. In hoeverre handelt de Verenigde Staten vanuit idealen en in hoeverre vanuit eigenbelang? Waar begon deze dubbele agenda in het Midden-Oosten en waar heeft die de VS én de rest van de wereld gebracht? Gasten: Bas Blokker en Floris van Straaten Presentatie: Karlijn Saris Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

17. Hoe test je een nieuwe telescoop op een bergtop vol sneeuw en wind?

    Apr 8, 202637 min

    Hoog in de Franse Pyreneeën, omringd door besneeuwde bergtoppen, ligt het sterrenkundig observatorium van de Pic du Midi. Drie Nederlandse onderzoekers testten daar afgelopen maand, na jaren werk, een zelfontwikkelde UV-telescoop. Botsende neutronensterren, sterexplosies, superzware zwarte gaten die sterren opslokken: met hun telescoop willen ze al die grote kosmische gebeurtenissen observeren. Hoe gaat het testen van zo’n nieuwe telescoop in zijn werk? Waar lopen de onderzoekers tegenaan? En als de telescoop eenmaal werkt, wat doe je dan toch tegen die wind? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Gemma Venhuizen Gast: Berend Nieuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

18. Apen kunnen mensentaal leren, maar hoe diepgaand zijn die gesprekken?

    Apr 1, 202643 min

    Wij mensen delen 98 procent van ons dna met chimpansees en bonobo's, maar er is ook een belangrijk verschil: onze taal. Waar de aap zwijgt, praat de mens. Maar is dit wel zo? Dankzij de bonobo Kanzi weten we dat apen best goed in staat zijn om mensentaal te beheersen. Wie was Kanzi? Wat weten we dankzij hem over de taalvermogens van apen? En hoe diepgaand zijn die gesprekken eigenlijk? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Gemma Venhuizen Gast: Hendrik Spiering Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

19. Iemands hersens koken met een energiewapen, kan dat?

    Mar 25, 202632 min

    Plotselinge duizeligheid, oorsuizen en knallende koppijn: tien jaar geleden meldden Amerikaanse diplomaten in Havana plots een reeks van mysterieuze klachten. De oorzaak? Volgens sommigen een geheim energiewapen dat met gerichte radiogolven mensen uit de weg ruimt. Nu – tien jaar later – duiken deze geheimzinnige verhalen opnieuw op. Donald Trump zou bij de kidnapping van Maduro de ‘Discombobulator’ hebben ingezet, een apparaat dat met één energetische klap het leger van Venezuela uitschakelde. Maar bestaan zulke gerichte-energie-wapens eigenlijk? Of zouden ze kúnnen bestaan? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Karlijn Saris Gasten: Peter van der Ploeg en Berend NIeuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .

20. Waarom wilde Epstein z'n hersens en geslachtsdeel in laten vriezen?

    Mar 18, 202645 min

    In het adresboekje van Jeffrey Epstein stonden opvallend veel wetenschappers - van Nobelprijswinnaars tot publieke intellectuelen als Noam Chomsky. Uit de Epstein Files blijkt dat hij onderzoek financierde, diners organiseerde en hen meenam in zijn privéjet. Maar Epstein zocht meer dan alleen gezelschap. De veroordeelde zedendelinquent had een uitgesproken fascinatie voor het menselijk bewustzijn, eugenetica en de ‘verbeterde’ mens. Wat trok wetenschappers naar Epstein - en wat wilde Epstein van hen? Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Sjoerd de Jong, Merijn de Waal Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info .